Tanım: Peptik ülser, mide veya duodenum mukozasında gelişen, asit ve pepsin etkisiyle meydana gelen mukozal erozyonlardır. Ülser, mukozal yüzeyi aşarak submukoza tabakasına kadar ilerleyebilir.
Etiyoloji:
Helicobacter pylori: H. pylori enfeksiyonu, peptik ülserlerin en yaygın nedenidir. Bu bakterinin ürettiği enzimler ve toksinler, mukoza hasarına ve inflamasyona yol açar.
NSAID Kullanımı: Nonsteroid antiinflamatuar ilaçlar (NSAID’ler), prostaglandin sentezini inhibe ederek mide mukozasını koruyan mekanizmaları zayıflatır ve ülser oluşumuna neden olabilir.
Gastrik Asit Hipersekresyonu: Gastrin üretiminin aşırı olduğu Zollinger-Ellison sendromu gibi durumlar, mide asidinin fazla salgılanmasına ve ülser oluşumuna yol açabilir.
Klinik Bulgular:
Epigastrik Ağrı: Yemeklerden sonra veya gece ortaya çıkan yanma tarzında ağrı. Mide ülserlerinde ağrı yemekle artabilirken, duodenal ülserlerde genellikle yemekle azalır ve birkaç saat sonra tekrar ortaya çıkar.
Dispepsi: Şişkinlik, erken doyma, mide bulantısı gibi sindirimle ilgili genel semptomlar.
Komplikasyonlar: Ülserin derinleşmesi ile kanama (hematemez, melena), perforasyon (akut karın) ve gastrik çıkış obstrüksiyonu gibi komplikasyonlar gelişebilir.
Tanı:
Üst Gastrointestinal Endoskopi (EGD): Peptik ülser tanısında altın standarttır. Ülserin yerini, boyutunu ve malignite şüphesini değerlendirir.
H. pylori Testleri: H. pylori enfeksiyonunu saptamak için üre nefes testi, serolojik testler, dışkıda antijen testi ve endoskopik biyopsi yapılabilir.
Tedavi:
H. pylori Eradikasyonu: Antibiyotikler (örneğin, klaritromisin, amoksisilin) ve proton pompa inhibitörleri (PPI) ile kombine tedavi.
Asit Baskılayıcı Tedavi: PPI veya H2 reseptör antagonistleri ile asit üretiminin azaltılması.
NSAID’lerin Kesilmesi: NSAID kullanımının kesilmesi veya değiştirilmesi, ülser riskini azaltabilir.
Cerrahi Tedavi: Komplikasyon gelişmesi durumunda cerrahi müdahale gerekebilir (örneğin, perforasyon için acil cerrahi).
