Tanım: Atrofik gastrit, mide mukozasının kronik inflamasyon sonucu incelmesi ve gastrik bezlerin kaybıyla karakterize bir durumdur. Zamanla, mukozal atrofi gelişir ve mide asidi, pepsin ve intrinsic faktör üretimi azalır.
Etiyoloji:
Helicobacter pylori Enfeksiyonu: H. pylori enfeksiyonu, atrofik gastritin en yaygın nedenidir. Kronik inflamasyon ve mukoza hasarı, bez kaybına ve atrofiye yol açar.
Otoimmün Gastrit: Bağışıklık sistemi, parietal hücrelere ve intrinsic faktöre saldırarak mide mukozasında inflamasyon ve atrofiye neden olur. Bu durum genellikle pernisiyöz anemi ile ilişkilidir.
Patogenez:
Mukoza Hasarı ve Atrofi: Kronik inflamasyon, gastrik bezlerin yok olmasına ve mukozanın incelmesine neden olur. Bu süreç, mide asidi ve intrinsic faktör üretiminde azalmaya yol açar.
Gastrik Asit Üretiminde Azalma: Atrofik gastrit ilerledikçe, mide asidi üretimi belirgin şekilde azalır (achlorhydria). Bu durum, mide içeriğinin pH’ının yükselmesine neden olur, bu da normalde asidik ortamda kontrol altında tutulan bakterilerin aşırı çoğalmasına yol açabilir.
Klinik Bulgular:
Belirtiler: Atrofik gastrit genellikle asemptomatiktir, ancak bazı hastalarda epigastrik rahatsızlık, dolgunluk hissi, iştahsızlık ve kilo kaybı görülebilir.
Anemi: Pernisiyöz anemi, otoimmün gastritli hastalarda yaygındır. B12 vitamini eksikliği, makrositer anemiye ve nörolojik semptomlara yol açabilir.
Gastrointestinal Semptomlar: Atrofik gastritli hastalarda sindirim sistemi enfeksiyonlarına yatkınlık artabilir.
Tanı:
Üst Gastrointestinal Endoskopi (EGD): Mide mukozasında incelme, atrofi ve metaplazi saptanabilir. Biyopsi alınarak histopatolojik değerlendirme yapılır.
Histopatolojik İnceleme: Mukozada atrofi, gastrik bez kaybı ve metaplazi varlığı değerlendirilir. Otoimmün gastritte, parietal hücrelerin yokluğu ve lenfositik infiltrasyon gözlenir.
Serolojik Testler: Pernisiyöz anemi şüphesi olan hastalarda, anti-parietal hücre antikorları ve serum B12 düzeyleri değerlendirilir.
Tedavi:
H. pylori Eradikasyonu: H. pylori enfeksiyonu varsa, uygun antibiyotiklerle tedavi edilmelidir.
B12 Vitamini Takviyesi: Otoimmün gastritte veya B12 eksikliği olan hastalarda parenteral B12 vitamini takviyesi yapılır.
Endoskopik İzlem: Atrofik gastrit ve intestinal metaplazi varlığında, mide kanseri riskini izlemek amacıyla düzenli endoskopik takip önerilir.
